Kitap 9
15.2
ἔφη δὲ τρία εἶναι, τὴν φορὰν καὶ τὸ σχῆμα καὶ τὴν δεῖξιν. ἡ γὰρ ὄρχησις ἔκ τε κινήσεων καὶ σχέσεων συνέστηκεν, ὡς τὸ μέλος τῶν φθόγγων καὶ τῶν διαστημάτων ἐνταῦθα δʼ αἱ μοναὶ πέραταπέρατα Turnebus: πέρα τῶν κινήσεών εἰσι. φορὰς μὲν οὖν τὰς κινήσεις ὀνομάζουσι, σχήματα δὲ σχέσεις καὶ διαθέσεις, εἰς ἃς φερόμεναι τελευτῶσιν αἱ κινήσεις, ὅταν Ἀπόλλωνος ἢ Πανὸς ἤ τινος Βάκχης σχῆμα διαθέντες ἐπὶ τοῦ σώματος γραφικῶς τοῖς εἴδεσιν ἐπιμένωσι. τὸ δὲ τρίτον, ἡ δεῖξις, οὐ μιμητικόν ἐστιν, ἀλλὰ δηλωτικὸν ἀληθῶς τῶν ὑποκειμένων ὡς γὰρ οἱ ποιηταὶ τοῖς κυρίοις ὀνόμασι δεικτικῶς χρῶνται, τὸν Ἀχιλλέα καὶ τὸν Ὀδυσσέα καὶ τὴν γῆν καὶ τὸν οὐρανὸν ὀνομάζοντες, ὡς ὑπὸ τῶν πολλῶν λέγονται· πρὸς δὲ τὰς ἐμφάσεις καὶ τὰς μιμήσεις καὶ ὀνοματοποιίαις χρῶνται καὶ μεταφοραῖς, κελαρύζειν καὶ καχλάζεινcf. Hom. Λ 813. Φ 261.τὰ κλώμενα τῶν ῥευμάτων λέγοντες, καὶ τὰ βέλη φέρεσθαι λιλαιόμενα χροὸς ἆσαι,id. ε 323. Λ 574. O 317. Λ 72 καὶ τὴνκαὶ τὴν M: τὴν ἰσόρροπον μάχην ἴσας ὑσμίνηὑσμίνη] del. Grafius κεφαλὰς, ἔχειν· πολλὰς δὲ καὶ συνθέσεις τῶν ὀνομάτων κατὰ μέλη μιμητικῶς σχηματίζουσιν, ὡς Εὐριπίδης ὁ πετόμενοςib. em. Nauckius: πετάμενος ἱερὸν ἀνὰ Διὸς αἰθέρα γοργοφόνος,Nauck. p. 678 καὶ περὶ τοῦ ἵππου ΠίνδαροςΠίνδαρος] Olymp. 1, 20 ὅτε παρʼ Ἀλφεῷidem: ἀλφειῷ σύτο δέμας ἀκέντητον ἐν δρόμοισι παρέχωνπαρεχόμενον meiκαὶ ὍμηροςὉμηρος] Ψ 503 ἐπὶ τῆς ἱπποδρομίας ἅρματα δʼ αὖ χαλκῷἅρματα δὲ χρυσῷ Homerus πεπυκασμένα κασσιτέρῳ τε ἵπποις ὠκυπόδεσσιν ἐπέτρεχον· οὕτως ἐν ὀρχήσει τὸ μὲν σχῆμα μιμητικόν ἐστι μορφῆς καὶ ἰδέας, καὶ πάλιν ἡ φορὰ πάθους τινὸς ἐμφαντικὸν ἢ πράξεως ἢ δυνάμεως· ταῖς δὲ δείξεσι κυρίως αὐτὰ δηλοῦσι τὰ πράγματα, τὴν γῆν, τὸν οὐρανόν, αὐτοὺς τοὺς πλησίον· ὃ δὴ τάξει μέν τινι καὶ ἀριθμῷ γιγνόμενον ἔοικε τοῖς ἐν ποιητικῇ κυρίοιςTurnebus: κυρίως ὀνόμασι μετά τινος κόσμου καὶ λειότητος ἐκφερομένοις, ὡς τὰ τοιαῦτα καὶ Θέμιν αἰδοίην ἑλικοβλέφαρὸν τʼ Ἀφροδίτην Hes. Theog. 16ἭρηνἩβην Hesiodus τε χρυσοστέφανον καλήν τε Διώνην· καὶ ἝλληνοςBasileensis: ἕλληνες δʼ ἐγένοντο θεμιστοπόλοι βασιλῆεςθεμιστοπόλου βασιλῆος Tzetzes. φιλοπτολέμου βασιλῆος Kinkelius ex Schol. vet. ad Lycophr.id. Fragm. 27, Δῶρός τε,Ξοῦθός τε καὶ ΑἴολοςἈίολος *: αἰόλος ἱππιοχάρμης εἰ δὲ μή, τοῖς ἄγαν πεζοῖς καὶ κακομέτροις, ὡς τὰ τοιαῦτα ἐγένοντο τοῦ μὲν Ἡρακλῆς τοῦ δʼ Ἴφικλοςib. em. idem (ex Schol. AB 11. Ξ 323): ἴφιτος cf. p. 285f et Eudoc. Viol. (ed. Flach.) p. 336·Nauck. p. 915 καίκαὶ Cobetusτῆς δὲ πατὴρ καὶ ἀνὴρ καὶ παῖς βασιλεῖς, καὶ ἀδελφοί,Epigramma de Olympiade non inveni in Anthologiisκαὶ πρόγονοι· κλῄζει δʼ Ἑλλὰς Ὀλυμπιάδα. τοιαῦτα γὰρ ἁμαρτάνεται καὶ περὶ τὴν ὄρχησιν ἐν ταῖς δείξεσιν, ἂν πιθανότητα μηδὲ χάριν μετʼ εὐπρεπείας καὶ ἀφελείας ἔχωσι. καὶ ὅλως ἔφη μεταθήσεινμεταθήσειν X: μετάθεσιν τὸ Σιμωνίδειον ἀπὸ τῆς ζωγραφίας ἐπὶ τὴν ὄρχησιν· ποίησιν γὰρ εἶναι τὴν ὄρχησιν σιωπῶσαν, καὶ φθεγγομένην ὄρχησιν πάλινπάλιν *: δὲ πάλιν τὴν ποίησινποίησιν γὰρ εἶναι τὴν ὄρχησιν * cf. p. 346 f· ὅθεν εἶπενὅθεν εἶπεν] ὅθεν οὔτε εἰπεῖν ἔστι W. Malim ὅθεν εἰπεῖν οὐκ ἔστιν ib. em. W: γραφικὴν εἶναι ποιητικῆς οὔτε ποιητικὴν γραφῆς οὔτε γραφικῇ μετεῖναι ποιητικῆς οὔτε ποιητικῇ γραφικῆς, οὐδὲ χρῶνται τὸ παράπαν ἀλλήλαις. ὀρχηστικῇὀρχηστικὴ δὲ καὶ ποιητικὴ mei δὲ καὶ ποιητικῇ κοινωνία πᾶσα καὶ μέθεξις ἀλλήλων ἐστί, καὶ μάλιστα μιμούμεναι περὶ τὸτὸ] τῶν iidem. τὸ τῶν? ὑπορχημάτων γένος ἐνεργὸν ἀμφότεραι τὴν διὰ τῶν σχημάτων καὶ τῶν ὀνομάτων μίμησιν ἀποτελοῦσι. δόξειε δʼ ἂν ὥσπερ ἐν γραφικῇ τὰ μὲν ποιήματα τοῖς χρώμασιν ἑοικέναι τὰ δʼ ὀρχήματατοῖς χρώμασιν ἐοικέναι τὰ δ’ ὀρχηματα Doehnerus nisi quod ego pro ταῖς χρώσεσιν scripsi τοῖς χρώμασιν ταῖς γραμμαῖς, ὑφʼ ὧν ὁρίζεταιὀργίζεται mei τὰ εἴδη. δηλοῖ δʼ ὁ μάλιστα κατωρθωκέναι δόξας ἐνδόξας ἐν M: δόξειεν ὑπορχήμασι καὶ γεγονέναι πιθανώτατος ἑαυτοῦ τὸ δεῖσθαι τὴν ἑτέραν τῆς ἑτέρας τὸ γάρ ἀπέλαστονπελασγὸν Meinekius ἵππον ἢ κύναcf. Bergk. 3 p. 400Ἀμυκλαίαν ἀγωνίῳἀγωνίῳ W: ἀγωνιῶνἐλελιζόμενος ποδὶ μίμεο καμπύλον μέλος διώκων· ἢ τό οἷοςοἷος] add. δὲ κύων Bergkius ἀνὰ Δώτιονἀναδώτιον mei ἀνθεμόεν πεδίονib. W: ἀνθεμόεντα παιδίονBergk. ib.πέταται θάνατον κεροέσσᾳidem: κεράσασα τε εὑρέμεν ματεύωνματεύων Schneidewinus: μανύων libri. κύων W. εὐρέμεναι κύων Hermannus ἐλάφῳ τὰν δʼ ἐπʼ αὐχένιτὰν δ’ ἕλ’ αὐχένι Schneidewinus; malim τὰν δ’ ἕλ’ ἐπ’ αὐχένι στρέφοισανib. em. W: στρέφοιαν ἕτερονἕτερον] σφέτερον Schneidewinus. ὅταν λέγῃ · Ῥῶσαι νῦν Blassius κάρα πάντʼ ἐπʼ οἶμονib. em. idem: πάντα ἕτοιμον καὶ τὰτὰ] τὰς mei ἑξῆς μονονοὺ λειόθενλειόθεν] leg. vid. λέγει (=λε) ποθεῖν τὴν ἐν ὀρχήσει διάθεσιν τὰ ποιήματα καὶ παρακαλεῖν τὼ χεῖρε καὶ τὼ πόδε, μᾶλλον δʼ ὅλον ὥσπερ τισὶ μηρίνθοις ἕλκειν τὸ σῶμα τοῖς μέλεσι καὶ ἐντείνειν, τούτων δὲ λεγομένων καὶ ᾀδομένων, ἡσυχίαν ἄγειν μὴ δυναμένοις. αὐτὸς γοῦν ἑαυτὸν οὐκ αἰσχύνεται περὶ τὴν ὄρχησιν οὐχ ἧττον ἢ τὴν ποίησιν ἐγκωμιάζων, ὅτανὅταν] ὅτ’ ἂν mei δὲ γηρῶσαι νῦν ἐλαφρὸνὄπα δὲ γαρῦσαι σύν τ’ ἐλαφρὸν Schneidewinus. ὅταν λέγῃ· Ῥῶσαι νῦν Blassius ὄρχημʼ ἀοιδᾷem. Bergkius: ὄρχημα οἶδα ποδῶν μιγνύμενib. μίγνυμεν codd., Κρῆτα μινem. Casaubonus: κρῆτα μὲν καλέοισιib. em. Schneidewinus: καλέουσι cf. Athen. p. 181b τρόπον. ἀλλʼ οὐδὲν οὕτως τὸ νῦν ἀπολέλαυκε τῆς κακομουσίας ὡς ἡ ὄρχησις. διὸ καὶ πέπονθεν ὃ φοβηθεὶς ἼβυκοςἸβυκος] Bergk. 3 p. 245 ἐποίησε δέδοικα μή τι πὰρπὰρ Duebnerus: παρὰ θεοῖςθεοὶς Bergkius ut accusativus sitἀμπλακὼνἀμβλακὼν idem ex Plat. Phaedr. p. 242c. ἀπλάκων mei τιμὰν πρὸς ἀνθρώπων ἀμείψω. καὶ γὰρ αὕτη καὶαὕτη καὶ] καὶ αὕτη W. αὕτη Emperius πάνδημόν τινα ποιητικὴν προσεταιρισαμένη τῆς δʼ οὐρανίας ἐκπεσοῦσʼ ἐκείνης τῶν μὲν ἐμπλήκτωνἐμπλήκτων *: ἐκπληκτικῶν cf. p. 139a. 256f καὶ ἀνοήτων κρατεῖ θεάτρων, ὥσπερ τύραννος ὑπήκοον ἑαυτῇ πεποιημένη μουσικὴν ὀλίγου δεῖνδεῖν *: τινὰ ἅπασανib. ἅπασαν W: πᾶσι, τὴν δὲ παρὰ τοῖς νοῦν ἔχουσι καὶ θείοιςθείοις] ἀστείοις Grafius ἀνδράσιν ὡς ἀληθῶς τιμὴν ἀπολώλεκε.
